Hoe je overtoerisme vermijdt en een verantwoordelijke reiziger bent
We hebben allemaal een bucketlist met fantastische bestemmingen die we willen bezoeken, maar we maken ons ook zorgen over de impact van onze reizen en hoe we overtoerisme kunnen vermijden. Je kent deze situatie vast wel: je bent net aangekomen op je droombestemming na veel plannen en sparen, en je gaat op weg naar je eerste plek, de beroemdste attractie van de stad. Als je aankomt, vind je jezelf op een extreem overvolle plek met veel mensen die vechten voor het beste selfie plekje.
Als we denken aan plaatsen als het Colosseum in Rome of Salar de Uyuni in Bolivia, weten we allemaal dat het er druk zal zijn. Wanneer een plaats beroemd wordt onder reizigers, ontwikkelen ze nieuwe faciliteiten om grote aantallen mensen te verwelkomen en begint de bestemming te veranderen. De straten worden drukker, er verschijnen souvenirwinkels en je vindt veel foto’s op Instagram. De problemen beginnen wanneer het aantal bezoekers veel groter wordt dan de stad of attractie aankan.
Wat is overtoerisme?
Een groep onderzoekers omschreef het als:
“Overtoerisme beschrijft de situatie waarin de impact van toerisme op bepaalde momenten en plaatsen de fysieke, ecologische, sociale, economische, psychologische en/of politieke grens overschrijdt.”
Het is niet omdat een plaats vol is dat er sprake is van overtoerisme. Dit kan gewoon drukte zijn, wat betekent dat er veel mensen zijn in verhouding tot de beschikbare ruimte. Denk maar aan de Eiffeltoren in de zomer of Times Square in New York. Er is pas sprake van overtoerisme als de massale aanwezigheid van toeristen een bedreiging vormt voor de cultuur, economie en natuur van een bestemming.
Houden de plaatselijke bewoners van toeristen?
De plaatselijke bevolking ergert zich al heel lang aan toeristen die zich slecht gedragen. In de jaren 60 beschreef de Amerikaanse socioloog Dean MacCannell toeristen als dwaze wezens, aangetrokken tot “pseudo-evenementen” en “geënsceneerde authenticiteit” Voor hem komen toeristen aan, raken opgewonden over alles en gaan weer weg, terug naar hun realiteit, zonder ooit na te denken over de realiteit van de ander. Daarom zijn we allemaal cultureel en milieubewuste backpackers… toch?
Tegenwoordig moeten steden als Barcelona, Berlijn en Lissabon opboksen tegen de opmars van sites voor woningverhuur, die de huurprijzen hebben opgedreven en de steden onleefbaar hebben gemaakt voor sommige inwoners. Het bekritiseren of verbieden van reizigers is echter contraproductief, vooral omdat deze steden een groot deel van hun inkomsten uit toerisme halen.
Reizigers veroordelen als schuldigen is niet de oplossing – eerst moeten we het probleem begrijpen en weten hoe we overtoerisme kunnen voorkomen.
Hoe Instagram bijdraagt aan overtoerisme
Dus eigenlijk zijn drukke plaatsen niet per se bedreigde plaatsen. Maar met de opkomst van nieuwe vormen van communicatie en de verandering in de manier waarop we reizen, moeten we een ander element in de vergelijking betrekken: de Instagram-factor. Als influencers een plek bezoeken, is de kans groot dat hun volgers de foto willen herhalen.
Een bekend voorbeeld is Heaven’s Gate op Bali. De plek werd zo beroemd op Instagram dat er tegenwoordig een rij reizigers staat te wachten tot ze aan de beurt zijn om de foto te herhalen. Maar je zou niet verwachten wat er in de buurt is en niet op de foto staat. De Lempuyang Tempel, waar de beroemde poort staat, is heilig voor de Balinezen en verdient een meer respectvol bezoek. Er is sprake van overtoerisme als het leven van de lokale bevolking moet veranderen door het gedrag van toeristen. Wanneer duizenden mensen een heilige plek als een Instagram gelegenheid behandelen, ziet de lokale bevolking dat hun klederdracht niet wordt gerespecteerd en dat hun leven wordt verstoord. Dit is natuurlijk niet het enige probleem waar Bali mee kampt, met het aantal toeristen dat elk jaar toeneemt. Het eiland heeft ook te kampen met stranden vol plastic die door reizigers zijn achtergelaten, congestie en watertekorten.
Bedreigde paradijzen
Het zijn niet alleen ultragefotografeerde plaatsen die lijden onder overtoerisme – het bedreigt niet de grote steden en hun inwoners, maar eerder de kleine, landelijke steden en het omringende milieu.
Kortom, als de Sagrada Familia in Barcelona vol is, is dat gewoon drukte. Maar als de regering van Thailand besluit om Maya Bay, het beroemdste strand van Thailand, tegen 2021 te sluiten, dan is dat omdat de natuur zich niet langer kan verdedigen tegen de schade die het toerisme aanricht. Dit is het moment waarop we opnieuw moeten gaan nadenken over hoe we onze droombestemmingen kiezen, hoe we onze reizen reguleren en hoe we overtoerisme kunnen vermijden.
De gevaarlijkste gevolgen van overtoerisme
Als het uit de hand loopt, kan overtoerisme historische locaties, inheemse diersoorten en oude culturen uitroeien. De druk die duizenden bezoekers op een plek uitoefenen is veel groter dan we ons kunnen voorstellen. Reizigers laten overal waar ze komen veel geld achter, maar kunnen ook enorme hoeveelheden afval achterlaten.
Denk aan een kleine stad met een rioleringssysteem dat ontworpen is voor 10.000 inwoners. Als de overheid besluit om een internationaal evenement te organiseren waar 2000 mensen op afkomen, berekenen ze hoeveel geld de bezoekers meebrengen, maar ze denken niet altijd aan de dagelijkse uitwerpselen die het systeem overbelasten. Ja, we hebben het over plas en poep.
Een simpele projectiefout kan een leiding breken, de watertoevoer in de stad onderbreken, de grondwaterspiegel en rivieren vervuilen en uiteindelijk een hele stad! Klinkt dat overdreven? Nou, dit is een veel voorkomend verhaal in sommige steden in Zuid-Amerika wanneer er grote evenementen zoals de Dakar Rally plaatsvinden.
Wetten ter bescherming tegen overtoerisme
Dus hoe lossen we het probleem op? Stoppen met reizen? Onszelf opsluiten in onze huizen en zachtjes huilen terwijl we denken aan plaatsen die we nooit zullen zien? Het is niet aan ons backpackers om de infrastructuurproblemen van hele steden op te lossen. Maar het is wel aan ons om de regels te respecteren, om niet tot last te zijn, om na te denken over hoe we overtoerisme kunnen vermijden en om geen natuurlijke bronnen te verspillen.
Een voorbeeld van succes is de heilige plaats Machu Picchu in Peru. We hoorden al jaren geruchten dat Machu Picchu gesloten dreigde te worden door schade veroorzaakt door overtoerisme. Dit risico werd bestreden door een limiet in te stellen op het aantal reizigers dat de ruïnes dagelijks mag bezoeken, dankzij de druk van het UNESCO-comité dat Werelderfgoederen beschermt. Het initiatief heeft gewerkt en nu zal Machu Picchu voor lange tijd openstaan voor bezoekers. Verantwoord reizen is mogelijk en we kunnen grote veranderingen teweegbrengen als we allemaal samenwerken!
Hoe je geen onverantwoordelijke reiziger bent
Wij backpackers denken graag dat we beter weten hoe we moeten reizen dan de gemiddelde toerist. Dat komt omdat we normaal gesproken meer vrijheid hebben op onze avonturen, we meer tijd doorbrengen op één plek en we lokale ervaringen omarmen. Dat is een feit, maar er zijn meer factoren om rekening mee te houden.
Lokale gebruiken respecteren lijkt een gezond verstand te zijn, maar het is moeilijk om de culturele nuances te zien die verschillen van onze gastheren als we er niet genoeg aandacht aan besteden. Onderzoek de gebruiken voordat je op reis gaat, stel vragen, luister en observeer. Jij en je vrienden zijn zo opgewonden om met de trein van de ene grote stad naar de andere in Egypte te reizen, maar voor de andere passagiers is het waarschijnlijk gewoon een ander woon-werkverkeer. Respecteer hun stilte! Kortom, houd rekening met de mensen die zich in dezelfde ruimte bevinden als jij en gewoon hun dagelijkse leven leiden.
Duurzame manieren om te reizen
Duurzame manieren van reizen zijn er al en je doet er waarschijnlijk al veel van zonder dat je het doorhebt. Logeren in een hostel is een geweldige manier om bewuster te reizen, omdat je accommodatie kunt ruilen voor werk of een slaapzaal kunt delen die veel minder ruimte inneemt dan een kingsize bed in een vijfsterrenhotel. Bovendien kun je zelf koken en hoef je niet veel afval te produceren in fastfoodrestaurants. Je kunt zelfs nog een stap verder gaan en ervoor zorgen dat je in een milieuvriendelijk hostel verblijft .
Door in een langzamer tempo te reizen en langer op een plek te blijven, maak je je ecologische voetafdruk kleiner, leer je de lokale bevolking kennen en begrijp je hoe het is om daar echt te leven.
7 manieren om overtoerisme te vermijden
Heb niet het gevoel dat overtoerisme onvermijdelijk is en dat je er niets aan kunt doen. Integendeel! Hier zijn een paar supersimpele tips die je op je volgende reis kunt uitproberen om de druk van het overtoerisme op bestemmingen te verlichten en ervoor te zorgen dat er in de toekomst meer mensen op bezoek kunnen komen.
- Kies indien mogelijk voor de trein of bus in plaats van een vlucht.
- Neem je herbruikbare waterfles en bestek overal mee naartoe.
- Onderzoek waar je naartoe gaat en kies ervoor om in het laagseizoen te reizen.
- “Doe in Rome als de Romeinen”. Dat betekent gedraag je als een inwoner – en eet ook als een inwoner, moedig kleine familiebedrijven aan in plaats van multinationale ketens.
- Kies je souvenirs goed uit om te voorkomen dat je bijdraagt aan roofindustrieën (geen vogelveren, edelstenen, stukjes van archeologische vindplaatsen).
- Bezoek geen attracties waar dieren worden gebruikt voor menselijk vermaak, zoals olifantenritjes.
- Laat nooit je afval ergens achter, vooral niet als je natuurreservaten bezoekt.
Voor hulp bij het vinden van je perfecte hostel, download de Hostelworld app en maak je klaar om de wereld te ontmoeten!
Freelance journalist en vertaler, woonachtig in Berlijn, moeder van een Duits-Braziliaans gezin en verzamelaar van tropische planten. In haar vrije tijd doet ze een doctoraat in de sociologie van het toerisme, waar ze onderzoek doet naar backpackers in Zuid-Amerika en culturele conflicten. Je kunt een aantal van haar artikelen vinden op de blog Travel Praxis.
Lees verder: ⬇️
dE duurzame paklijst voor een milieuvriendelijke reiziger
tips voor ethisch vrijwilligerswerk
21 milieuvriendelijke hostels perfect voor de duurzame reiziger
Get the App.