12 Tips voor ethisch vrijwilligerswerk en hoe de valkuil van het vrijwilligerswerk te vermijden

Vrijwilligerswerk doen als onderdeel van je reis is een unieke en verrijkende ervaring, maar met de populariteit van vrijwilligerswerk op reis zijn ook de zwendels toegenomen die toeristen dollars afhandig maken. De industrie van vrijwilligerswerk is niet altijd even overzichtelijk en daarom hebben we samen met de grassroots sociale onderneming GivingWay een aantal essentiële tips gedeeld over welke valkuilen je moet vermijden en hoe je op een ethisch verantwoorde manier vrijwilligerswerk kunt doen als je in een ander land reist.

1. Vrijwilligerswerk kiezen

De eerste stap in je beslissing om vrijwilligerswerk te gaan doen, is nagaan wat je vaardigheden zijn, hoeveel tijd je hebt en wat je met vrijwilligerswerk zou willen bereiken.

Het is belangrijk om na te denken over je doelen voor vrijwilligerswerk, omdat dit je zal helpen om organisaties te vinden die je passie weerspiegelen en aan je verwachtingen voldoen.

Wil je professionele vaardigheden toevoegen aan je CV, een nieuwe culturele ervaring opdoen, nieuwe vrienden maken of deel uitmaken van een langdurige verandering in een gemeenschap? Deze doelen zijn heel verschillend en zullen invloed hebben op het programma waaraan je deelneemt.

Als je maar een paar dagen vrijwilligerswerk kunt doen, zul je programma’s moeten overwegen die geen significante training vereisen. Als je professionele vaardigheden wilt ontwikkelen voor je CV, moet je misschien overwegen om vrijwilligerswerk te doen in een gastland waar je ervaring thuis wordt erkend.

2. Hoe kies je een organisatie?

Als je eenmaal een idee hebt van je doel, kan het een uitdaging zijn om dit aan de juiste organisatie te koppelen, omdat er zoveel aanbieders van vrijwilligerswerk zijn. Bij het kiezen van een organisatie is het belangrijk om rekening te houden met het volgende:

• Wat is de missie van de non-profit organisatie en welke doelen steunt ze?
• Welk werk ga je doen?
• Hoe ziet een typische dag eruit?
• Wat doen vrijwilligers meestal in hun vrije tijd?
• De kosten en vergoedingen voor de stage. Organisaties moeten absoluut transparant zijn over hoe jouw geld wordt besteed.
• De criteria die de organisatie gebruikt om vrijwilligers te selecteren.
• Waar verblijf je – gedeeld vrijwilligershuis, gastgezin of gasthuis?
• Worden er maaltijden verstrekt?
• Zijn er andere vrijwilligers terwijl je daar bent?
• Waar is de organisatie gevestigd? Zijn er vereisten om daarheen te reizen (visum, beperkingen voor het land, vaccinaties)?
• Zijn er reiswaarschuwingen in je eigen land (controleer dit op de website van de overheid van je land)?

3. Begrijp waar je geld naartoe gaat

Er zijn meestal drie manieren waarop je vrijwilligerswerk kunt doen:

• Met een stagebedrijf
• Met een organisatie die je rechtstreeks in contact brengt met een plaatselijke non-profitorganisatie
• Zelf contact opnemen met een organisatie

Een stagebedrijf is meestal een internationale reisorganisatie die gespecialiseerd is in het plaatsen van vrijwilligers bij non-profitorganisaties, meestal in ontwikkelingslanden.

Deze bedrijven verkopen vrijwilligerswerkpakketten en hun vergoedingen dekken de basisaccommodatie, maaltijden en het vervoer naar de vrijwilligerslocatie in het land (dit is vaak exclusief vluchten en verzekeringen, die de vrijwilliger apart moet kopen). Je vergoedingen gaan niet noodzakelijk naar de non-profit organisatie, maar kunnen door het bedrijf worden gebruikt om hun activiteiten te beheren en winst te maken.

GivingWay verbindt vrijwilligers direct met lokale non-profits ter plaatse. We raden aan om met deze organisaties te werken vanwege hun lokale kennis van de gemeenschap en de voordelen die hun programma’s op de lange termijn bieden. Sommige non-profits vragen een vergoeding om onkosten zoals eten en accommodatie te dekken. GivingWay accepteert geen betalingen – alle betalingen worden rechtstreeks naar de non-profit organisatie overgemaakt.

Als je een organisatie kent waarmee je zou willen samenwerken, kun je ook rechtstreeks contact met hen opnemen om meer te weten te komen over de mogelijkheden om vrijwilligerswerk te doen. Vraag andere vrijwilligers naar hun ervaringen met deze organisatie om je een idee te geven van hoe ze te werk gaan.

4. Blijf uit de buurt van weeshuizen

Weeshuizen zijn de grootste valkuil voor vrijwilligerswerk en worden het sterkst afgeraden door GivingWay.

Om de industrie van het vrijwilligerstoerisme te bedienen, ontstaan er nepweeshuizen die als bedrijven worden gerund. ReThink Orphanages, een lobbygroep van NGO’s, liefdadigheidsinstellingen en reisorganisaties probeert het probleem onder de aandacht te brengen. Zij melden dat “in veel gevallen woonzorgcentra worden opgezet als bedrijven, ontworpen om een inkomen te genereren van mensen die bereid zijn om vrijwillig hun tijd te besteden en hun geld te doneren om ‘wees’kinderen te ondersteunen. Kinderen worden vaak opzettelijk in slechte omstandigheden gehouden om sympathie op te wekken bij goedbedoelende bezoekers die dan geneigd zijn om te doneren. In Nepal zijn er gedocumenteerde gevallen van kindertehuizen die in verband worden gebracht met kinderhandel.”

Nepweeshuizen die in zijn voor het geld van de toeristen, hebben ook weinig tot geen eisen voor vrijwilligers en vragen niet om een minimale vrijwilligersperiode. Deze weeshuizen vereisen geen relevante vaardigheden of kennis voor het werken met kinderen en voeren geen achtergrondcontroles uit op potentiële vrijwilligers.

Kortetermijnvrijwilligerswerk kan ook een negatief effect hebben op kinderen. Weeshuizen waar voortdurend vrijwilligers komen en gaan, zelfs als ze warm en liefdevol zijn, kunnen schadelijk zijn voor hun welzijn.

5. Onderzoek de vereisten voor vrijwilligerswerk met kinderen

Er zijn nog verschillende manieren om op een ethische en verantwoorde manier vrijwilligerswerk met kinderen te doen, zoals lesgeven in een buurthuis of helpen bij naschoolse activiteiten.

Wanneer je deze mogelijkheden bekijkt, moet je je een vergelijkbare situatie in je eigen land proberen voor te stellen. Zou een school bij jou in de buurt iemand toestaan om les te geven, met kinderen om te gaan of alleen met hen te zijn? Onwaarschijnlijk. Hetzelfde geldt voor vrijwilligerswerk met kinderen in het buitenland – hoe strenger de eisen voor vrijwilligers zijn, hoe waarschijnlijker het is dat de organisatie ethisch verantwoord te werk gaat.

Enkele voorbeelden van verantwoorde en legitieme eisen zijn:

• Vragen om je CV
• Een antecedentenonderzoek bij de politie eisen
• Een telefoon- of video-interview met je hebben
• Vrijwilligers vragen om een lokale leerkracht te schaduwen
• Een minimumperiode voor vrijwilligerswerk vragen

Education and Health Nepal werkt samen met lokale overheidsscholen en kinderopvangprojecten op het platteland van Nepal.

6. Pas op voor uitbuitende dierenopvangcentra

Vrijwilligerswerk met dieren is een ongelooflijke ervaring en er zijn veel doelen waarbij je betrokken kunt raken, van het helpen van biologen bij het verzamelen van gegevens van nestelende zeeschildpadden in Costa Rica tot het voeren van dieren in opvangcentra in het Amazonegebied. Deze mogelijkheden vereisen meestal geen speciale vaardigheden of lange verplichtingen.

Er zijn veel gevallen bekend van dierenasielen die onveilige of uitbuitende praktijken hanteren die het welzijn van de dieren aantasten. Het is belangrijk om de volgende factoren in overweging te nemen bij het kiezen van een plek als vrijwilliger:

• Leer meer over het natuurlijke gedrag van de diersoort waarmee je gaat werken en stel relevante vragen over hoe de organisatie hun behoeften ondersteunt.
• Vraag de organisatie naar haar programmadoelstellingen – rehabiliteren ze dieren om ze weer in het wild uit te zetten of houden ze dieren voor onbepaalde tijd?
• Wat is het beleid van de organisatie? Blijf op je hoede voor organisaties die het manipuleren van dieren aanmoedigen als dat niet nodig is – alles wat niet veterinair, onderzoeks- of natuurbehoud gerelateerd is.
• Wordt het vrijwilligersprogramma beheerd door ervaren professionals zoals dierenartsen en biologen, of door ongeschoolde vrijwilligerscoördinatoren?
• Onderzoek de referenties van de organisatie. Geloofwaardige opvangcentra zullen meestal hun banden met gerenommeerde beschermingsprogramma’s promoten.
• Hoe is de conditie van de dieren – zijn ze goed gevoed, is hun omgeving goed onderhouden en wordt er aan hun biologische behoeften voldaan?

LAST houdt zich al 30 jaar bezig met onderzoek naar en behoud van bedreigde zeeschildpadden in Costa Rica. Vrijwilligers nemen deel aan nachtelijke strandpatrouilles, assisteren biologen bij het verzamelen van gegevens, verplaatsen eieren naar een veilige broederij en monitoren eieren en nesten.

7. Zoek projecten met duurzame en blijvende effecten

Veel vrijwilligers nemen deel aan projecten die niet echt tegemoet komen aan de behoeften van de gemeenschap en die vaak onafgemaakt blijven nadat de vrijwilligers zijn vertrokken.

Je moet op zoek gaan naar projecten die worden geleid en beheerd door de lokale gemeenschap, als onderdeel van continu en duurzaam werk met een goede kennisoverdracht naar de gemeenschap na afloop.

Door rechtstreeks samen te werken met grassroots non-profits kun je ervoor zorgen dat jouw bijdrage deel uitmaakt van een door de gemeenschap gestuurde inspanning. Dit zorgt ervoor dat je bijdrage een blijvend effect heeft, lang nadat je er niet meer bent.

Het Biodiversity Research Institute in Brazilië is bijvoorbeeld een lokale non-profit organisatie die een jaar lang onderzoek doet naar biodiversiteit en milieu-educatieprogramma’s ontwikkelt voor ecologisch behoud. Sadhana Forest India in Auroville, India, houdt zich bezig met de herbebossing van 70 hectare ernstig geërodeerd land.

Bespreek openlijk de beste manieren om je vaardigheden toe te passen om een langdurige en duurzame impact achter te laten.

Sadhana Forest India zorgt al 15 jaar voor duurzame ecologische projecten ter ondersteuning van nabijgelegen plattelandsdorpen.

8. Maak contact met andere vrijwilligers

Contact leggen met andere vrijwilligers is een fantastische manier om meer te weten te komen over de organisatie waarmee je wilt samenwerken. Een van de beste manieren om projecten door te lichten, is uit de eerste hand te horen van vrijwilligers uit het verleden.

Door in contact te komen met vrijwilligers kun je ook je ervaring delen met gelijkgestemden van over de hele wereld. Vraag de organisatie om je in contact te brengen met vroegere en toekomstige vrijwilligers. Als de organisatie weigert om dit contact mogelijk te maken, moet dit een rode vlag zijn.

9. Stem de tijd die je hebt af op het werk dat je gaat doen

Een van de meest voorkomende misvattingen over vrijwilligerswerk in het buitenland is dat hoe langer je vrijwilligerswerk doet, hoe meer waarde je toevoegt. Dit is niet noodzakelijk waar. Het belangrijkste is om uit te zoeken welke taken het meest geschikt en nuttig zijn voor de gemeenschap tijdens je verblijf.

Als je bijvoorbeeld een paar dagen vrijwilligerswerk wilt doen op een plattelandsschool in India, is Engelse les geven aan de kinderen misschien een leuke ervaring voor jou en een leuke onderbreking voor de kinderen, maar het zal waarschijnlijk geen blijvend effect hebben.

In plaats daarvan kun je overwegen om die dagen samen te werken met het schoolpersoneel op gebieden waar jouw vaardigheden echt kunnen bijdragen aan de langetermijndoelen van de organisatie, zoals sociale media, grafisch ontwerp, redactie, het schrijven van subsidies en vertaalwerk. Kortom – het gaat niet om de tijd die je als vrijwilliger besteedt – het gaat om de waarde die je toevoegt.

11. Denk na over wat nodig is, niet over wat je wilt

Het is makkelijk om meegesleept te worden in het enthousiasme en het verlangen om te helpen, en het is ook normaal om doelen of activiteiten te kiezen die je aantrekkelijker of interessanter vindt, maar als je wilt dat je vrijwilligerservaring een echte impact heeft, is het belangrijk om de behoeften van de gemeenschap boven die van jezelf te stellen.

Zoek van tevoren uit wat de organisatie precies nodig heeft en bedenk dan samen hoe jouw relevante vaardigheden het beste in deze behoeften kunnen voorzien.

12. Wees respectvol

Vrijwilligerswerk in het buitenland betekent bijna altijd dat je in een nieuwe cultuur en omgeving terechtkomt. Zie vrijwilligerswerk als een gast bij iemand thuis – je wilt respectvol en attent zijn voor je gastheer. Onderzoek de locatie en cultuur voordat je aankomt, houd rekening met de lokale gebruiken en onthoud je van kritiek en oordeel, zelfs als de dingen heel vreemd lijken of anders dan je gewend bent. Je zult het geweldig doen, dat weten we zeker. Ga er nu op uit en begin.

GivingWay is een platform dat vrijwilligers rechtstreeks in contact brengt met 1900 non-profits in 115 landen over de hele wereld. Deze non-profits zijn op zoek naar vrijwilligers op verschillende gebieden, zoals werken met kinderen, werken met dieren en milieu- en natuurbeschermingswerk. GivingWay controleert alle non-profits op het platform om er zeker van te zijn dat ze voldoen aan hun beleid.